Darowizny od rodziców często pojawiają się jako wsparcie dla małżeństwa przy zakupie mieszkania, budowie domu czy spłacie kredytu. Wątpliwości pojawiają się przede wszystkim wtedy, gdy małżonkowie się rozwodzą i dochodzi do podziału majątku wspólnego. Czy pieniądze podarowane przez rodziców jednemu z małżonków podlegają podziałowi? Co w sytuacji, gdy darowizna została wykorzystana na zakup wspólnego mieszkania? I czy drugi małżonek może domagać się zwrotu części przekazanych środków? Poniżej przedstawiamy najważniejsze zasady.
1. Zasada ogólna: Darowizna wchodzi do majątku osobistego
Wiele osób błędnie zakłada, że wszystko, co małżonkowie otrzymają w trakcie trwania wspólności majątkowej, staje się ich wspólną własnością. Zgodnie z art. 33 pkt 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, przedmioty majątkowe nabyte przez darowiznę trafiają do majątku osobistego obdarowanego małżonka.
Oznacza to, że jeśli rodzice podarowali Ci pieniądze lub mieszkanie, drugi małżonek co do zasady nie ma do nich praw przy podziale majątku. Przedmioty te nie podlegają podziałowi i zostają wyłącznie przy osobie, która je otrzymała.
2. Wyjątek od zasady – wyraźna wola darczyńców
Istnieje jednak kluczowy wyjątek: darowizna wejdzie do majątku wspólnego małżonków tylko wtedy, gdy darczyńcy wyraźnie tak postanowią w umowie darowizny.
Umowa darowizny może obejmować dwa rozwiązania, tj. oboje małżonkowie mogą być stroną umowy darowizny dokonanej przez darczyńcę, z mocy której otrzymują przedmioty majątkowe, które wchodzą do majątku wspólnego. Obdarowanym może też być tylko jeden małżonek, a jednocześnie darczyńca decyduje, że przedmiot darowizny staje się częścią majątku wspólnego, z tym że drugi małżonek nie musi przyjmować darowizny.
Zapraszamy na konsultację: Kancelaria Radców Prawnych Iwaniuk, Rola-Pawłow - pdział majątku Białystok
3. Rozliczenie nakładów – gdy darowizna „weszła” w majątek wspólny
W praktyce najwięcej problemów sprawiają darowizny w postaci środków pieniężnych przekazane jednemu małżonkowi, które następnie przeznaczono na wspólny cel – np. zakup mieszkania.
W sprawie o podział majątku obdarowany małżonek ma prawo żądać rozliczenia nakładów poczynionych z jego majątku osobistego na majątek wspólny. Aby skutecznie ubiegać się o zwrot tych środków, konieczne jest jednak przedstawienie dowodów (np. przelewów bankowych, umowy darowizny).
Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, w świetle art. 33 pkt 2 k.r.o. to wola darczyńcy, a nie cel darowizny decyduje o tym, czy darowizna wchodzi do majątku odrębnego czy wspólnego. Przeznaczenie darowizny na cele mieszkaniowe małżonków, w tym spłatę wspólnie zaciągniętego kredytu na zakup nieruchomości nie rozstrzyga więc o tym, że darowizna dokonana na rzecz jednego z małżonków przez jego rodziców miała wejść do majątku wspólnego małżonków.
Darowizna dokonana przez rodziców na rzecz jednego z małżonków co do zasady należy do jego majątku osobistego. Nie oznacza to jednak, że przy podziale majątku zawsze pozostaje ona całkowicie poza rozliczeniami.
Jeżeli otrzymane środki zostały wykorzystane na majątek wspólny, może powstać kwestia rozliczenia nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny. Dlatego w każdej sprawie znaczenie ma nie tylko sama darowizna, ale również sposób jej wykorzystania i możliwość wykazania pochodzenia środków.