Słup energetyczny (lub inne urządzenia przesyłowe, np. gazociąg, transformator) na własnej działce dla wielu właścicieli nieruchomości to codzienność. Problem zaczyna się wtedy, gdy infrastruktura przesyłowa realnie ogranicza możliwość korzystania z gruntu – utrudnia budowę domu, obniża wartość działki czy jest w inny sposób uciążliwa.
Czy taki stan rzeczy należy po prostu zaakceptować? Jeszcze do niedawna odpowiedź często brzmiała: tak. Ale w grudniu 2025 roku sytuacja właścicieli gruntów znacząco się zmieniła.
Jak było wcześniej? Przewaga przedsiębiorstw przesyłowych
Przez lata przedsiębiorstwa przesyłowe (np. zakłady energetyczne) korzystały z konstrukcji tzw. zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu.
W praktyce oznaczało to, że:
- nawet jeśli urządzenia zostały postawione bez zgody właściciela,
- a często miało to miejsce kilkadziesiąt lat temu,
to przedsiębiorstwo mogło „zalegalizować” ten stan poprzez zasiedzenie.
Co to oznaczało dla właściciela działki?
Najczęściej brak możliwości dochodzenia wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości.
Nadmienić należy, że instytucja służebności przesyłu została wprowadzona do polskiego porządku prawnego dopiero w 2008 r. Nie przeszkodziło to jednak aby do okresu zasiedzenia doliczać okres sprzed 2008 r.
Przełomowy wyrok z 2025 roku
Sytuację diametralnie zmienił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16).
Trybunał jasno wskazał, że:
- nie było dopuszczalne zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadające treścią służebności przesyłu w okresie, gdy ta instytucja nie istniała w przepisach,
- praktyka sądów w tym zakresie naruszała konstytucyjne prawo własności,
- w efekcie tworzono w sposób nieuprawniony nowy rodzaj ograniczonego prawa rzeczowego,
- przedsiębiorstwa przesyłowe nie mogą doliczać do okresu zasiedzenia okresu sprzed 2008 r. (czyli sprzed wprowadzenia instytucji służebności przesyłu do kodeksu cywilnego).
Co to oznacza dla właścicieli działek?
Argument „zasiedzieliśmy służebność”, w wielu przypadkach, przestaje być skuteczną linią obrony.
Jakie masz możliwości w 2026 roku?
Jeśli na Twojej działce znajdują się urządzenia przesyłowe, możesz rozważyć podjęcie konkretnych kroków prawnych. W szczególności masz prawo do:
1. Wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości
Możesz domagać się zapłaty za to, że przedsiębiorstwo, w przeszłości, korzystało z Twojej działki bez podstawy prawnej.
2. Ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem
Zamiast „darmowego” korzystania – przedsiębiorstwo powinno zapłacić za uregulowanie stanu prawnego i płacić za korzystanie z tej działki w przyszłości.
3. Usunięcia urządzeń z nieruchomości
W niektórych sytuacjach możliwe jest żądanie usunięcia infrastruktury – zwłaszcza gdy znacząco utrudnia korzystanie z działki.
Wyrok Trybunał Konstytucyjny z 2025 r. realnie zmienił rozkład sił między właścicielami nieruchomości a przedsiębiorstwami przesyłowymi. W wielu przypadkach otworzył drogę do dochodzenia wynagrodzenia lub uregulowania stanu prawnego na korzystnych warunkach. Dlatego warto przeanalizować swoją sytuację – zwłaszcza jeśli dotychczas jedyną odpowiedzią było „zasiedzenie”.